Trần Đại Nghĩa: Những vũ khí góp phần trong cuộc kháng chiến thần kì của dân tộc

Lần giở trang sử vẻ vang của ngành Quân giới Việt Nam, những trang viết về Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa luôn để lại nhiều ấn tượng sâu đậm. Bởi ông không chỉ là người đặt nền móng, có nhiều cống hiến xuất sắc đối với ngành Quân giới Việt Nam, mà còn nghiên cứu và chỉ đạo nghiên cứu ra nhiều loại vũ khí quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Nhà khoa học anh hùng được Bác Hồ đặt tên

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ đã “rũ bùn” đứng dậy sáng lòa, trở thành người làm chủ vận mệnh và tương lai của dân tộc. Tuy nhiên, niềm vui độc lập của nhân dân ta thật ngắn ngủi, khi thực dân Pháp nhanh chóng quay trở lại xâm lược Việt Nam lần thứ hai.

Bác Hồ và Kỹ sư Trần Đại Nghĩa với các đại biểu dự Đại hội thi đua toàn quốc lần thứ nhất tại Việt Bắc (5/1952)

Để đối phó với đội quân xâm lược có tiềm lực quân sự và kinh tế mạnh hơn gấp nhiều lần, ngoài huy động sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, việc nhanh chóng sản xuất, chế tạo ra những vũ khí hiện đại đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn cách mạng là một yêu cầu đặc biệt cấp thiết. Trước tình hình đó, ngày 15-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị thành lập Phòng Quân giới trực thuộc Bộ Quốc phòng. Tiếp đó, ngày 25-3-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh tổ chức lại cơ quan Bộ Quốc phòng, đổi tên Phòng Quân giới thành Cục Quân giới, nhằm mục đích chuẩn bị những điều kiện cần thiết sẵn sàng bước vào cuộc kháng chiến.

Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa, tên khai sinh là Phạm Quang Lễ, sinh ngày 13-9-1913, trong một gia đình nhà giáo nghèo tại xã Xuân Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long. Giữa năm 1933, Phạm Quang Lễ đã đỗ đầu hai bằng tú tài: Tú tài Việt và Tú tài Tây. Năm 1935, ông đi du học Pháp, tốt nghiệp kỹ sư và cử nhân toán học tại các trường: Đại học Bách khoa Pa-ri, Đại học Mỏ, Đại học Điện, Đại học Xoóc-bon (Sorbonne), Đại học Cầu đường Pa-ri. Sau đó, ông ở lại Pháp làm việc tại Viện Nghiên cứu máy bay. Năm 1942, ông sang Đức làm việc trong xưởng chế tạo máy bay và Viện Nghiên cứu vũ khí.

Đọc thêm

GS Trần Đại Nghĩa - Một đại trí thức trọn đời vì nghĩa lớn của dân tộc

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam có một tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, sự quyết tâm và nghị lực phi thường vượt qua bao khó khăn, gian khổ để hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Một tấm gương gần như đã trở thành một huyền thoại với thế hệ trẻ khi ông sẵn sàng từ bỏ công việc mà nhiều người mơ ước với mức lương mỗi tháng tương đương 22 lượng vàng để về Việt Nam theo cách mạng cứu nước, cứu dân.

Suốt 11 năm du học ở nước ngoài, ông đã âm thầm nghiên cứu kỹ thuật, công nghệ và hệ thống tổ chức chế tạo vũ khí, để rồi trở về đất nước góp phần đắc lực vào cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc. Với chiến công ấy ông đã được phong quân hàm cấp tướng và danh hiệu Anh hùng lao động, Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô. Ông cũng là người được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt tên để hoạt động cách mạng, một cái tên đầy ý nghĩa, đã phản ánh đầy đủ cuộc đời và nhân cách của ông, trọn đời vì nghĩa lớn của dân tộc; ông cũng là một trong số rất ít người được Người viết báo khen ngợi: "Là một đại trí thức mang một lòng nhiệt tình về phụng sự Tổ quốc, phục vụ kháng chiến". Ông chính là giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa (tên thật là Phạm Quang Lễ), người con ưu tú của quê hương Vĩnh Long.

GS Trần Đại Nghĩa - Một đại trí thức trọn đời vì nghĩa lớn của dân tộc

Trần Đại Nghĩa là một nhà khoa học lớn, một "đại trí thức" giàu lòng yêu nước, một vị tướng "cha đẻ của ngành quân giới Việt Nam", một Anh hùng lao động mà cuộc đời và sự nghiệp của ông đã gần như là huyền thoại đối với nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam. Qua suy nghĩ và cảm nhận với tư cách là những giảng viên, viên chức đang công tác tại Trường Chính trị Phạm Hùng, nơi đào tạo, bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn cho đội ngũ cán bộ, công chức ở địa phương, chúng tôi xin được rút ra cho mình một số bài học từ nhân cách và trí tuệ của Trần Đại Nghĩa, đó là:

Đọc thêm

Trần Đại Nghĩa - nhà bác học, vị tướng tài, người anh hùng dân tộc

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam có một tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, quyết tâm và nghị lực phi thường vượt qua khó khăn, gian khổ hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Suốt 11 năm du học ở nước ngoài, ông đã âm thầm nghiên cứu kỹ thuật, công nghệ và hệ thống tổ chức chế tạo vũ khí, để rồi trở về nước góp phần đắc lực vào cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc. Với chiến công ấy ông đã được phong quân hàm cấp tướng và danh hiệu Anh hùng lao động, Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô. Ông là giáo sư, viện sĩ Trần Đại Nghĩa.

Thủ khoa tú tài Tây

Tên thật của Trần Đại Nghĩa là Phạm Quang Lễ. Ông sinh ngày 13/09/1913 tại thị xã Vĩnh Long, miền Tây Nam bộ trong một gia đình có cha làm giáo viên tiểu học. Ngay từ bé, ông đã ham thích tìm hiểu các hiện tượng thiên nhiên, thiên văn. Cậu trò nhỏ còn được cha mình dạy thêm những môn như Pháp văn, toán... Cha ông là người vốn là nhà nho uyên thâm chuyển sang học tiếng Pháp, đỗ Thành Chung, được biết đến là người học rộng biết sâu.

Bác Hồ với thiếu tướng Trần Đại Nghĩa

Nhưng một biến cố lớn xảy đến, cuộc sống đang yên ấm thì người cha đột ngột qua đời. Vậy là cậu bé Lễ mới lên 7 tuổi đã mồ côi cha. Trước khi mất, ông cụ gọi các con tới trăng trối: “Quanh ta, số người sung sướng chẳng là bao, lớn lên các con có thể cũng đi dạy học như cha, nhưng cũng có thể làm nghề khác, làm nghề chỉ để nuôi thân thì chưa đủ, nhất là với Lễ - phải trở thành trụ cột gia đình, phải biết mang hiểu biết của mình giúp ích cho đời”.

Sau đám tang, cuộc sống bộn bề khốn khó. Cậu Lễ, may thay gửi được vào nhà một ông giáo đồng nghiệp của cha. Thế là cuộc sống ở trọ bắt đầu từ đó. Nỗi nhớ cha, thương mẹ, thương chị luôn khắc khoải trong lòng cậu trò nhỏ. Mẹ và chị gái ở quê thì tần tảo một nắng hai sương nuôi Lễ ăn học, muôn vàn cơ cực.

Đọc thêm